Standard većine zaposlenih u Crnoj Gori u prošloj godini bio je na približno istom ili nešto nižem nivou nego 2015, a njegovo poboljšanje može se očekivati kroz kreiranje odgovarajućih mjera ekonomske politike, saopštili su iz Saveza sindikata (SSCG).

„Te mjere bi trebalo da budu usmjerene na rast proizvodnje, adekvatnije korišćenje razvojnih potencijala, otklanjanje strukturnih disproporcija, kao i na kreiranje adekvatne poreske politike“, kazali su agenciji Mina-business predstavnici SSCG.

Oni su naveli da su zarade zaposlenih u javnom sektoru, koji čine oko 30 odsto zaposlenih u Crnoj Gori, poslije nekoliko godina povećane, ali da se to nije značajnije odrazilo na njihov standard.

„Većina njih je kreditno zadužena, uglavnom zbog održavanja egzistencije, pa samim tim nije ni smanjeno nezadovoljstvo zaposlenih“, rekli su iz SSCG.

Oni su dodali da u prilog tome govore podaci da je prosječna zarada u obrazovanju godinama ispod prosječne na državnom nivou, dok je prosječna zarada u zdravstvu oko osam odsto iznad državnog prosjeka. Slična je situacija i sa službenicima u državnoj upravi.

„Pri svemu tome treba imati u vidu da je kvalifikaciona struktura zaposlenih u tim sektorima iznad prosječne na državnom nivou. Najteža situacija u pogledu zarada i uslova rada je u trgovini, ugostiteljstvu i građevinarstvu, gdje veliki broj zaposlenih prima zarade u visini minimalne plate“, saopštili su iz SSCG.

Oni tvrde da se najznačajniji problemi s kojima se suočavaju zaposleni u Crnoj Gori odnose na visinu zarada, redovnost njihove isplate, prekovremeni rad koji se ne plaća, uskraćivanje slobodnih dana i godišnjeg odmora, kao i rad za dane praznika, zbog čega je neophodno jačanje socijalnog dijaloga na svim nivoima.

“Problemi isplate zarada prisutni su kod oko 40 hiljada zaposlenih. Za rješavanje tih problema radnici treba prvo da se obrate Inspekciji rada, a kada je u pitanju javni sektor Upravnoj inspekciji. Radnici zaštitu mogu ostvariti i preko Agencije za mirno rješavanje radnih sporova, a na kraju mogu potražiti i sudsku zaštitu”, kazali su predstavnici SSCG.

Oni su podsjetili da Inspekcija rada obavlja nadzor kod poslodavaca, kao i nad sprovođenjem odredbi Zakona o radu, Opšteg kolektivnog ugovora i drugih propisa i opštih akata.

“Inspekcija rada je nadležna i za pojedinačne slučajeve na osnovu podnošenja individualnih zahtjeva za inspekcijsku kontrolu i za postupanje po osnovu anonimnih prijava”, naveli su iz SSCG.
Oni smatraju da bi, za osiguraje redovne isplate zarada, zaposleni trebalo da zaključe ugovor o radu i da imaju pisani obračun plate koji ima snagu vjerodostojne izjave ukoliko poslodavac ne isplati zaradu.

„Zakonski okvir postoji, ali je neophodna bolja kontrola Inspekcije rada i Poreske inspekcije. Ustavni i zakonodavni okvir primjenjuje se u pogledu principa jednakih zarada za javni i privatni sektor. Privatni sektor ima obavezu da poštuje odredbe Zakona o radu i kolektivnih ugovora, ali u praksi se dešavaju druge stvari, jer poslodavci bez obzira na finansijsko stanje nastoje da izbjegnu propisane obaveze, pa vrše obračun i isplatu zarada na granici zakonskog minimuma“, kazali su iz SSCG.

Oni su dodali da Poreska uprava jedino reaguje ukoliko je ugovorom o radu koji zaposleni potpisuje sa poslodavcem utvrđena zarada u minimalnom iznosu, a isplaćen je veći neto iznos.

„Tada Poreska uprava preduzima zakonom propisane mjere iniciranjem prekršajne odgovornosti prema poslodavcu, uz nalog za otklanjanje nepravilnosti“, objasnili su iz SSCG i dodali da zaposleni u javnom sektoru imaju potpisane granske kolektivne ugovore gdje su precizirani rokovi za obračun i isplatu zarada koji se uglavnom i poštuju.

Predstavnici SSCG su saopštili i da je broj zaposlenih u prošloj godini bio veći u odnosu na 2015, što znači da nije bilo nekog većeg otpuštanja radnika.

“Precizne podatke o broju radnika koji ostaju bez posla nije moguće dati zbog izraženih oscilacija kod broja zaposlenih koji su sezonskog karaktera, kao i fleksibilnosti broja zaposlenih u sektorima turizma, trgovine, građevinarstva i saobraćaja”, rekli su iz SSCG.

Oni su naveli da je broj zaposlenih u sektorima gdje je izražena najveća fleksibilnost povećan u odnosu na 2015. godinu, što znači da postoji potreba za njihovim stalnim radnim angažovanjem.

“Samim tim treba se angažovati da zaposleni dobiju ugovore o radu na neodređeno. Tim pitanjem treba da se bave socijalni partneri”, zaključili su iz SSCG.