termoelektrane

Termoelektrane na ugalj na Zapadnom Balkanu drugu godinu zaredom zagađuju vazduh šest puta više nego što je dozvoljeno, pokazuje novo, danas objavljeno istraživanje mreže CEE Bankwatch. Kako ističu u NVO “Green Home” i “Eko tim”, rekonstrukcije u termoelektranama u regionu nijesu dale željene rezultate, pa se postavlja pitanje da li će i obnova TE “Pljevlja” koje je nedavno ugovorena sa kineskim konzorcijumom, donijeti benefite za vazduh Pljevljaka i Crne Gore uopšte.

Kako se ističe u saopštenju nevladinih organizacija, dvije godine nakon što su zemlje Zapadnog Balkana morale da usklade poslovanje svojih termoelektrana na ugalj sa EU Direktivom o velikim ložištima, ne samo da se emisije sumpor dioksida nijesu smanjile, nego su se čak i povećale.

“Kako Crna Gora ima samo jednu termoelektranu, ne podliježe izradi Nacionalnog plana za smanjenje emisija. Zato je izabrana opt-out metoda, prema kojoj je TE Pljevlja dodjeljeno 20.000 radnih sati u periodu od 1. januara 2018. do 31. decembra 2023, pri čemu ima obavezu da smanjuje broj radnih sati, a nakon što ih potroši da uskladi svoje poslovanje sa standardima Direktive o industrijskim emisijama. S obzirom na to da je do sada potrošeno više od dvije trećine, Crna Gora planira da od Energetske zajednice traži dodatni broj radnih sati za TE Pljevlja”, napominju u NVO.

Kako dodaju, iako je TE Pljevlja tokom 2019. proizvela znatno manje SO2 (46.639,61 tonu) nego što je to bio slučaj 2018. (64.475 tona), ove vrijednosti su i dalje daleko iznad emisija SO2 za 2016. godinu, kada je ukupno bilo proizvedeno 25.459 tona.

Nije jasno šta bi mogao biti uzrok ovakvim ogromnim varijacijama, s obzirom na to da se one ne mogu u potpunosti opravdati različitim brojem radnih sati tokom različitih perioda.

Na nivou pojedinačnih termoelektrana, TE Ugljevik u Bosni i Hercegovini je tokom 2019. bila postrojenje s najviše ispuštenog SO2 u regionu – 88.302 tone, odnosno emisije SO2 bile su 9,7 puta veće u odnosu na svoju graničnu vrijednost. Oprema za odsumporavanje puštena je u probni rad u decembru 2019. godine, ali su početkom 2020. prijavljeni tehnički problemi. Drugi najveći zagađivač je Kostolac B u Srbiji, sa čak 79.113 tona SO2 emisija. Uprkos tome što je Elektroprivreda Srbije uložila 130 miliona USD u opremu za odsumporavanje dimnog gasa, koja je zvanično puštena u rad još 2017. godine, nije se postiglo smanjenje emisija SO2. Inače, postrojenje je instalirala kineska firma CMEC (eng. China Machinery and Engineering Corporation).

“Postavlja se pitanje hoće li se rekonstrukcijom TE Pljevlja zadovoljiti visoki ekološki standardi, kada to nije slučaj sa pomenutim TE u Bosni i Srbiji. Zbog primjera iz regiona, opravdano postoji bojazan da li će se rekonstrukcija TE Pljevlja, pretvoriti u slučaj poput Kostolca ili Ugljevika. Da li će milioni eura predodređeni za radove kineskog konzorcijuma zaista obezbijediti smanjenje emisija do te mjere da se građanima Pljevalja i cijele Crne Gore konačno obezbijedi dobar kvalitet vazduha, kada je činjenica da se isti sa sigurnošću postiže samo prekidom zavisnosti od uglja”, navodi Nevena Petković, projektni koordinator NVO Green Home.

Ranije ovog mjeseca ugovor za ekološku rekonstrukciju TE Pljevlja potpisan je sa konzorcijumom Dongfang-Bemax-BB Solar-Permonte.

“Podsjećamo, za projekat ekološke rekonstrukcije TE Pljevlja nije rađena ekonomska analiza tog projekta koja potvrđuje njegovu ekonomsku opravdanost i finansijsku isplativost za narednih čak 30 godina.
Analiza NVO Eko-tim o uticaju sistema trgovanja emisijskim kvotama (ETS) na poslovanje Termoelektrane Pljevlja pokazala je negativne implikacije budućih troškova CO2 na rentabilnost poslovanja TE Pljevlja. Neophodno je sagledati sve rizike koje realizacija ovog projekta sa sobom nosi i napraviti projekcije proizvodnih troškova termoelektrane, buduće cijene CO2, cijene struje itd. koliko god bilo teško ovakve prognoze praviti. Ne smijemo dopustiti sebi da dođemo u situaciju da se u bliskoj budućnosti rad TE Pljevlja dovede u pitanje zato što nismo bili dovoljno odgovorni, a na šta nas posebno obavezuju i trenutni trendovi u sektoru uglja u Evropi gdje se zbog visoke cijene uglja, cijene CO2 i starosti postrojenja koja koriste ugalj ona uglavnom zatvaraju” navela je Diana Milev Čavor, projektni menadžer NVO Eko-tim.

Pipa Galop, savjetnica za energetiku mreže CEE Bankwatch i jedna od autorki izvještaja naglašava da je smanjenje zagađenja iz TE Pljevlja svakako hitno, ali je pitanje da li se to najefikasnije realizuje kroz rekonstrukciju ili kroz zatvaranje.

Izvor: Fos media