Rekonstrukcija i adaptacija Doma revolucije

Član biroa HHF arhitekti, koji je kao dio međunarodnog konzorcijuma dobio prvu nagradu za arhitektonsko rješenje adaptacije i rekonstrukcije Doma revolucije u Nikšiću, Matija Vuković, kazao je da je nakon gotovo 27 godina od prestanka izvodjenja radova Dom revolucije dobio šansu da konačno bude dovršen i stavljen u funkciju građana Nikšića.

Za početak, kako je planirano, renovirano zdanje ponudiće sadržaje poput prostora za rekreaciju i edukaciju, kafe barova i drugih komercijalnih sadržaja, kao i poslovne prostore pogodne za izdavanje NVO sektoru, mladim preduzetnicima i umjetnicima, prenosi portal Analitika.

Sada već daleke 1974. godine, donijeta je odluka o podizanju Spomen doma u Nikšiću, kasnije nazvanog Dom revolucije, u čast učesnika i palih u Narodnoosloboličakoj borbi 1941-1945. Prema idejnom rješenju koje je sačinio poznati slovenački arhitekta Marko Mušič, površina Doma trebalo je da iznosi 10 000m2.

Međutim, u toku realizacije projekta značajno se odstupilo od prvobitne zamisli njegovog autora, pa je Dom vremenom narastao na današnjih 22 000m2.

Socioekonomska i politička kriza koja će, u konačnom, dovesti do raspada bivše Jugoslavije, za posljedicu je imala postepeno usporavanje, i krajem osamdesetih godina prošlog vijeka potpuno zaustavljanje izgradnje Doma revolucije, u koji je, do tog trenutka, uloženo preko 40 miliona njemačkih maraka. U kasnijem periodu njegovo nedovršeno zdanje postaće simbol kolapsa jednog društvenog sistema. Zamišljen kao “plavi dijamant”, nikšićki dom vremenom je dobio i epitet “plave grobnice”, zbog 16 ljudi koji su u njemu tragično izgubili život.

Nakon gotovo tri decenije od obustavljanja radova, priča o izgradnji Doma revolucije konačno je pomjerena s mrtve tačke. O tome najbolje svjedoči izložba devet radova pristiglih na Konkurs za idejno rješenje adaptacije i rekonstrukcije tog objekta, koja je nedavno održana u Nikšiću. Matija Vuković, član biroa HHF arhitekti (Bazel, Švajcarska), koji je kao dio međunarodnog konzorcijuma dobio prvu nagradu na pomenutom konkursu, kazao je da je Dom revolucije dobio šansu da konačno bude dovršen i stavljen na raspolaganje stanovnicima Nikšića.

,,Na konkursu raspisanom od strane Ministarstva odrzivog razvoja i turizma, novembra 2015. godine, konzorcijum predvođen biroima Sadar+Vuga iz Ljubljane i HHF arhitekti iz Bazela, a u saradnji sa lokalnim konsultantom, preduzećem Arhicon i njemackom konzervatorkom dr. Luise Rellensmann, osvojio je prvu nagradu s projektom pod nazivom “Dom postaje natkriveni javni prostor siguran za korišćenje. Ovo je, ujedno, bio jedan od prvih arhitektonskih konkursa u Crnoj Gori, u kom je cijeli postupak praćen tenderskom procedurom, što bi trebalo da garantuje realizaciju nagrađenog rada. Na ovaj način se, stvaraju uslovi da arhitekte u još vecoj mjeri utiču na izgled nasih gradova”, rekao je Vuković.

On ističe da ovaj pristup takođe govori o ozbiljnoj namjeri države da se konačno riješi pitanje Doma revolucije. Tender će, kako ističe, biti uskoro završen, a nakon toga će biti nastavljena izrada projekta.

,,Naš projekat predviđa završetak Doma revolucije u fizičkom smislu, odnosno natkrivanje i zaštitu od daljeg propadanja i garantuje bezbjednost budućih korisnika. Za početak, u okviru deset odsto od ukupne površine, renovirano zdanje ponudiće sadržaje koji odgovaraju trenutnim potrebama stanovnika Nikšića, poput prostora za rekreaciju i edukaciju, kafe-baraova i drugih komercijalnih sadržaja, kao i poslovnih prostora pogodnih za izdavanje NVO sektoru, mladim preduzetnicima i umjetnicima. Ova intervencija će, sigurni smo, privući mnoge potencijalne korisnike, ali i nove klijente i ljude sa dobrim idejama koji će dodatno valorizovati prostor Doma”, rekao je Vuković.

U pogledu šireg konteksta, a polazeci od lokacije Doma, Vuković navodi da pobjedničko rjesenje transformiše ovo zdanje u savremenu kapiju grada Nikšića, stvaranjem urbanog čvorišta na presjeku dvije zone – zone centralnog javnog gradskog prostora, u kojoj preovladava pješački saobraćaj i zone poslijeratnog stanovanja, sa automobilom kao primarnim sredstvom transporta.

,,Realizacijom našeg projekta nastaje pulsirajući javni prostor siguran za korišćenje. Na taj način se objekatu potpunosti aktivira i tone u smislu konvencionalne zgrade, već kao natkriveni javni proctor, koji s okolnim platoom čini jedinstven i fluidan gradski pejzaž. On, istovremeno, svojim budućim korisnicima nudi nove sadržaje i programe koji nedostaju gradu, i predstavlja veliki razvojni potencijal koji će neminovno transformisati karakter objekta. Takođe, našim projektom obezbijeđen je kontinuitet zelenog pojasa koji se pruža od bolnice do Filozofskog fakulteta, pa Nikšićani tako dobijaju pravi gradski park na platou oko Doma revolucije. Smatrali smo da suštinu adaptacije i rekonstrukcije ne treba tražiti u nastojanju za reinkarnacijom onoga sto je originalno trebalo da bude funkcija Doma revolucije, već redefinisanju Doma kao savremenog gradskog pejzaža i urbanog čvorišta”, objašnjava Vuković.

,,Našim projektom težimo nadomjestiti sve onošto je potrebno građanima i posjetiocima Nikšića, a što smo tokom analize identifikovali kao infrastrukturne i funkcionalne nedostatke objekta i grada. S tom idejom, serijom otvora kroz objekat i uvođenjem promenada u dva pravca (između Skadarske i Njegoševe ulice, odnosno ulice Radoja Dakića i Bulevara Nika Miljanića), stvorili smo mogućnost transformacije do tog trenutka ograđene i nepristupačne structure, koja je imala karakter svojevrsnog monolita veličine gradskog bloka, i na taj način ga u potpunosti reintegrisali u gradsko tkivo. Predloženi servisni (infrastrukturni) sadržaji, koji obuhvataju parking garažu sa 240 mjesta, benzinsku stanicu i transportnu platformu sa različitim vidovima saobraćaja, koja čini integralni dio novonastalog park/trga, sasvim sigurno će udahnuti novi život ruiniranom zdanju, ali i platou koji ga okružuje”, smatra naš sagovornik.

,,Iz tog razloga, rad na projektu adaptacije i rekonstrukcije Doma revolucije za naš tim u prvom redu predstavlja veliku čast i profesionalni izazov. O tome najbolje svjedoči stepen senzibiliteta u našem pristupu i nastojanje da objekat sačuvamo u najvećoj mogućoj mjeri, a da građani Nikšića, pri tom, dobiju moderno, svjetski poznato zdanje koje ce sa ponosom isticati i u čijoj gradnji su i sami učestvovali”, poručuje Vuković.

M.B.