Tribina ,,Položaj žena sa invaliditetom“ koju organizuje JU Narodna biblioteka ,,Njegoš“ u saradnji sa Opštinom Nikšić održana je u Gradskoj kući u okviru martovskog repertoara Nikšićka kulturna scena 2022. godine.
U ime organizatora sve prisutne je pozdravila moderatorka programa Lucija Strunjaš skrenuvši pažnju na specifične potrebe i položaj žena sa invaliditetom i uslove za njihovo ravnopravno uključivanje u pokret za samostalni život, kao i podsticanje potpune integracije u sve segmente društvenog i ekonomskog života.
Centralna pitanja položaja žena sa invaliditetom često ostaju na marginama rasprave, a koliko je žena na mjestima gdje se donose važne odluke teme su o kojima su razgovarale Anđela Radovanović iz Udruženja mladih sa hendikepom Crne Gore, Mirjana Spasojević iz NVO ,,Mozaik“ i Jelena Kadović.
Dosadašnja istraživanja nude jednostran pristup na ovom području, stoga Crna Gora nije preuzela nove modele pristupa, riječi su Anđele Radovanović koja je istakla da ima posebnu odgovornost ali i zadovoljstvo govoriti u svom gradu naglašavajući da se glas žena sa invaliditetom i dalje ne čuje.
,,Položaj žena sa invaliditetom u Crnoj Gori, moramo reći da i dalje nije na onom nivou na kom bi trebalo da bude zbog toga što u Crnoj Gori nijesmo prešli neke modele pristupa koji su nastajali sedamdesetih i osamdesetih godina 20. vijeka, pa je priča o ljudskim pravima još dosta daleka“. Razmatrajući istorijski kontekst koji se tiče osoba sa invaliditetom i položaj žena sa invaliditetom upućuje da je prvobitni pristup otpočeo od medicinskog pristupa koji invaliditet ocjenjuje sa aspekta problema pojedinca koji ,,treba liječiti dok osoba sa invaliditetom nema toliku moć odlučivanja o sopstvenom životu, svojim pravima, jer, kako navodi Radovanović ,, odluke u njeno ime su uvijek donosili drugi“.
Dobrobit od nastalih promjena je minimalna, te podsjeća na to ,,kako se razvija društvo, nauka i svijet tako i broj osoba sa invaliditetom ne opada nego raste”. Preispitujući uključivanje funkcionalnog, herojskog, milosrdnog i socijalnog modela pristupa, sugeriše kreiranje, sprovođenje relevantnih mjera i perspektiva integracije i jednakih mogućnosti za žene sa invaliditetom kroz ,,sisteme rehabilitacije i servisa podrške kako bi mogle živjeti ravnopravno i dostojanstveno”.
Predstavljajući misiju i aktivnosti NVO ,,Mozaik”, Mirjana Spasojević, poziva na zakonodavni okvir, te da i pored postojanja normi, instistucije sistema ,,nijesu u stanju da pruže efikasnu i efektivnu zaštitu ženama, naročito onima koji pripadaju osjetljivim društvenim kategorijama poput osoba sa invaliditetom, Romkinjama, starijim osobama ili osobama koji žive u udaljenim ruralnim područjima Crne Gore”. Posebni su, i sljedeći ključni problemi: obrazovanje, zapošljavanje, servisi podrške i pristupačnost sistemima zaštite. U zaključku , navodi nevidljive invaliditete koji ograničavaju pokrete, čula ili aktivnosti jedne osobe i apostrofira zakonsku regulativu, mjere afirmacije i mjere antidiskriminacije, socijalnu i zdravstvenu zaštitu, zakone o zabrani diskriminacije, zakon o radu, zapošljavanju i profesionalnoj rehabilitaciji.
Odgovore na probleme sa kojima se susreću žene sa invaliditetom dala je Jelena Kadović podjelivši lična iskustva sa prisutnima.
Tribina ,,Položaj žena sa invaliditetom”, drugi je događaj programa ,,Riječ o ženi”, a povodom dana koji slavi ekonomska, politička i društvena dostignuća pripadnica nježnijeg pola – Međunarodnog dana žena koji se širom svijeta obilježava 8. marta.
