Đukanović: Goja je bio genijalni stvaralac i prekretnica u razvoju evropskog slikarstva
U okviru ciklusa „Slikari i slike“ sinoć je u Gradskoj kući, sa početkom u 19h, održano prvo od tri predavanja, na temu „Španski slikar Francisko Goja – posljednji među starim i prvi među modernim majstorima“. O stvaralaštvu i djelima Franciska Goje detaljno je govorio akademski slikar, kustos Luka Đukanović.
Đukanović je istakao da je doba u kojem je živio i stvarao Francisko Goja bilo prožeto različitim ideološkim i istorijskim previranjima, ali da se on s pravom može nazvati genijalnim stvaraocem koji predstavlja prekretnicu u evolutivnom razvoju evropskog slikarstva.
„Period u kojem je stvarao Francisko Goja je period španske inkvizicije koja je trajala nekih 300 godina i ukinuta negdje sredinom 19. vijeka. Glavni cilj inkvizicije je bio lov na jeretike, odnosno njihovo privođenje pravdi i kažnjavanje, od čega je najbrutalniji vid bio spaljivanje na lomači“, objasnio je Đukanović i skrenuo pažnju da je Španija imala dosta mračnih perioda u svojoj istoriji, a da film Miloša Formana „Goja i njegove utvare“, koji je i dobra pozadina za razumijevanje Gojinog rada, upravo oslikava ulogu i status umjetnika u jednom totalitarnom režimu.
Osim toga, Đukanović je napravio jasnu paralelu u umjetničkim djelima Franciska Goje, koji najprije izranja iz kasnog baroka i rokokoa, pa su i njegove slike vedre i zasićene jarkim bojama, optimistične i rađene po narudžbi. Njegov cilj u tom periodu je bio da postane dio više klase, tj. imao je oportunističku crtu u svojoj ličnosti.
Mnogim djelima, a najviše grafikama, Goja će kasnije kritikovati društveni sloj toga doba, a na meti njegovog oštrog kista naći će se i Katolička crkva.
„Ono što je najviše uticalo na Gojino stvaralaštvo, a nakon bolesti i gubitka sluha, jeste Španska revolucija. Goja će jednu ratnu temu preobraziti u religioznu – tu su prestravljena i uplašena lica kojim je prikazao sav užas rata. Egzekutori su predstavljeni jednolično i bez karaktera“, istakao je Luka navodeći da je period Napolenovih rata pogodio Goju, što se odrazilo i na njegove slike.
Iz tog perioda poznata je slika „Kolos“ koja takođe obrađuje tematiku rata, a tu je i serija grafika „Užasi rata“ koja broji oko 60 grafičkih otisaka. Grafike su spoj njegove fantazije i užasa kojima je svjedočio.
„Cilj mu je bio da prikaže kako rat u ljudima može da probudi ono najmonstruoznije“, ocijenio je Đukanović i dodao da Goja u tom periodu, što zbog bolesti, što zbog rata, odbacuje svaku prefinjenost u svom radu.
Posljednje godine života Goja je proveo u Bordou i nastavio da radi grafike koje su, uglavnom, obuhvatale španske teme.
Priča o velikom španskom slikaru i grafičaru završena je Formanovim filmom „Gojine utvare“ koji prezentuje period Gojinog života i okrutnosti španske invizicije.
