Na današnji dan
Ruski pisac, dramaturg i istoričar, dobitnik Nobelove nagrade Aleksandar Solženjicin umro je trećeg avgusta 2008. godine. Bio je član Ruske akademije nauka i Srpske akademije nauka i umjetnosti.
Studirao je na fizičko-matematičkom fakultetu u Rostovu na Donu, vanredno i u Institutu za istoriju, filozofiju i književnost u Moskvi. Nakon napada nacističke Njemačke na Sovjetski Savez dobrovoljno se prijavio u vojsku, gdje je napredovao od običnog vojnika do zapovjednika artiljerijske brigade. Godine 1945. je, zbog pisama u kojima je indirektno kritikovao Staljina, uhapšen kao oficir sovjetske vojske u Istočnoj Pruskoj, te osuđen i zatočen u sibirskom logoru.
Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1970. godine, čija je literatura obilježena iskustvom iz sibirskih logora u kojima je proveo devet godina. Na robiju je odveden 1945. pravo s fronta, na kojem se u Otadžbinskom ratu istakao kao vrhunski oficir sovjetskih inženjerijskih jedinica. Proganjan je i kasnije, čak mu je oduzeto i državljanstvo, pa je emigrirao 1974. godine, vrativši se u otadžbinu poslije dvije decenije. U decembru 1998. odbio je najvišu državnu nagradu, Orden svetog apostola Andreja Prvozvanog, kojim ga je odlikovao predsednik Boris Jeljcin, rekavši: „Ne mogu da primim nagradu od vrhovne vlasti, koja je dovela Rusiju do sadašnjeg pogubnog stanja“.
Pripovijetkom „Jedan dan Ivana Denisoviča“ u književnost je uveo temu Staljinovih logora, ostavši joj vjeran u najvećem dijelu opusa. Na osnovu emigrantskog iskustva u zapadnoj Evropi i u SAD, ispoljio je javni prezir prema vulgarnom materijalizmu Zapada.
Njegova ostala značajna djela: pripovijetka „Matrjonini dani“, romani „U krugu prvom“, „Odeljenje za rak“, „Avgust Četrnaeste“, „Crveni točak“, „Rusija u provaliji“, kritička autobiografija „Borio se šut s rogatim“, drame „Gozba pobednika“, „Zarobljenici“, „Republika Rada“, „Svjetlost koja je u tebi“, publicistička djela „Lenjin u Cirihu“, „Dva vijeka zajedno I-II“, scenariji „Tenkovi znaju istinu“, ‘Parazit’.
Po sveukupnom djelu Solženjicin je jedan od najznačajnijih prozaista 20. vijeka, pisac koji je istovremeno nastavio tradicije klasične ruske pripovjedne proze, najprije Tolstoja, no inoviravši je nizom postupaka karakterističnih za evropski modernizam. Ironija koja prati njegovo djelo je i posljedica različitog životnog iskustva i pogleda na svijet u odnosu na većinu savremenika koji su živjeli ili žive u normalnijim i lagodnijim životnim uslovima: u doba kada je stvarao svoj najopsežniji i najambiciozniji prozni ciklus „Crveni točak“, svjetskom književnošću je dominirao (i još uvijek dominira) ponešto trivijalniji pristup umjetničkom djelu, uozbiljen u postmodernističkim fikcijama Umberta Eka, Tomasa Pančona ili Salmana Rušdija. Pisac kao prorok je anahronizam, i većina nesporazuma između Solženjicina i njegovih kritičara proističe iz sukoba nepomirljivih pogleda na svijet o čovjekovom životu i sudbini.
