Opština Nikšić među najtransparentnijim crnogorskim opštinama

Prema istraživanju koje je sproveo Centar za građansko obrazovanje (CGO), najtransparentnije opštine su Podgorica i Bijelo Polje, dok je najlošije ocijenjena opština Gusinje. To ukazuje da crnogorske opštine moraju mnogo više raditi na unapređenju transparentnosti svog rada, zaključuje se u Indeksu transparentnosti crnogorskih opština koji je objavio CGO.

Od ukupno mogućih 100 poena, po indikatorima istraživanja koje je sproveo Centar za građansko obrazovanje (CGO), prosječna ocjena transparentnosti crnogorskih opština za 2019. godinu je 40.76 poena. Dvije najtransparentnije opštine – Podgorica i Bijelo Polje – imaju nešto malo manje od tri petine mogućih poena, odnosno 58 poena. Najlošije je ocijenjena opština Gusinje sa 19 poena.

To ukazuje da crnogorske opštine moraju mnogo više raditi na unaprijeđenju transparentnosti svog rada, zaključuje se u Indeksu transparentnosti crnogorskih opština koji je objavio CGO.

“Za potrebe istraživanja, istraživački tim CGO-a izvršio je opsežan uvid u zvanične Internet prezentacije svih opština, a u skladu sa unaprijed pripremljenim metodološkim okvirom koji je u osnovi imao provjeru dostupnosti informacija i dokumenata od javnog značaja. Taj uvid je izvršen tokom januara i februara 2020.godine, uz napomenu da je nekoliko stavki dodatno provjereno tokom marta 2020.godine. Shodno tome, Indeks transparentnosti crnogorskih opština za 2019.godinu obuhvata podatke koji su se nalazili na sajtovima opština do navedenog perioda u kojem su istraživači provjeravali dostupnost dokumenata/informacija, a što znači da su moguća odstupanja ukoliko su informacije/dokumenti postavljani kasnije ili su se mijenjali sajtovi opština”, dodaje se u saopštenju.

Tražene informacije od javnog značaja su grupisane u šest tematskih oblasti: skupština opštine, budžet, borba protiv korupcije, dostupnost opštih informacija, javne nabavke, javne rasprave i javni konkursi. Svaka od navedenih oblasti sadržala je set pitanja koja su korespondirala sa prepoznatim potrebama građana i građanki, ali i organizacija civilnog društva u cilju uspješnog praćenja javnih politika na lokalu i korišćenja servisa lokalnih uprava.

Takođe, radi se o informacijama/dokumentima koji su definisani nizom zakonskih i podzakonskih akata i kao takvi bi morali biti lako dostupni. Kompletan spisak je uključio 61 pitanje sa maksimalnih 100 poena. Pitanja su nosila različit broj bodova, od 1 do 2 za informaciju/dokumenta koji postoje, a za polovične informacije/dokumente istraživački tim je dijelio broj poena u odnosu na to koliko od informacije/dokumenta nedostaje, dok je 0 poena bilo dato tamo gdje nije bilo nikakvih traženih infomacija/dokumenata u datoj oblasti.

Međutim, i ovakva situacija predstavlja određeni iskorak kod dijela opština u poređenju sa ranijim istraživanjima transparentnosti opština koje je CGO sprovodio, iako ona nisu bila detaljna i sistematična kao što je to Indeks transparentnosti crnogorskih opština.

Dodatno, vizuelno su sajtovi interesantniji i pregledniji nego ranije, a što korisniku olakšava pronalaženje informacija. Takođe, na većini sajtova istaknuta su određena pitanja od interesa javnosti. Te kategorije u formi zasebnih banera se nalaze na sredini ili sa strane, a uključuju budžet, javne nabavke, dokumenta, slobodan pristup informacijama, javne ustanove, itd. No, ključni nedostaci se identifikuju u sadržaju, odnosno nedostatku brojnih informacija i dokumenata, što otežava građanima i građankama mogućnost da se informišu o stanju u opštini i njenim dugoročnim planovima.

Kada se posmatra transparentnost opština kroz regionalni presjek, jug prednjači sa zbirnom prosječnom ocjenom od 43.40, slijedi centralni dio sa 41.16, pa sjeverni sa 38.42 poena.

Na transparentnost ne utiče da li je u opštinama na vlasti vladajuća koalicija na državnom nivou ili partije koje su na državnom nivou opozicija. Prosjek za opštine koje vodi opozicija je 40.80, odnosno 40.78 poena za one u kojima je na vlasti vladajuća koalicija sa državnog nivoa. Veličina i broj stanovnika opština nemaju poseban uticaj na stepen transparentnosti.

“Pitanje transparentnosti opština je, iako potcijenjeno, veoma značajano za efektivno suzbijanje korupcije, ali i za praćenje javnih politika na lokalnom nivou i pobošljanje servisa koje opštine pružaju građanima i građankama. Postoji niz informacija/dokumenata koje nijedna opština nije imala na svom sajtu. Na primjer, ni za jednu opštinu nema podataka kako su poimenice glasali odbornici tokom 2019.godine, koji su termini za prijem građana i građanki kod gradonačelnika/predsjednika opštine, koliko su sredstava opredjeljivali medijima u 2019.godini, ili kako se sprovode planovi integriteta i lokalni antikorupcijski planovi tokom 2019.godine jer tih izvještaja nema”, pojašnjavaju u saopštenju.

Ovakve prakse se moraju mijenjati kako bi građani i građanke, ali i ostali zainteresovani akteri, imali lako dostupnu i punu informaciju o radu opština. Takođe, time se prevenira bilo kakvo pogrešno tumačenje ili nerazumijevanje jer vakum u kojem nema zvaničnih informacija može kreirati probleme svim stranama, ali i rezultirati nepovjerenjem u sistem lokalnih samouprava.

Stoga, Indeks transparentnosti crnogorskih opština može biti mapa puta za one opštine koje žele da unaprjeđuju svoju otvorenost za zainteresovane strane. Naredna mjerenja će pokazati koliko su tome crnogorske opštine bile posvećene.

Opština Nikšić je komparativno gledajući među najtransparentnijim crnogorskim opštinama sa ukupno 54 poena. Po oblastima, raspodjela poena je sljedeća: Skupština opštine – 9; Budžet – 5; Borba protiv korupcije – 9; Dostupnost informacija – 14; Javne nabavke – 9; Javne rasprave i javni konkursi – 8.

Opština Nikšić je trećeplasirana opština, shodno parametrima postavljenim ovim istraživanjem, ali činjenica da je zbir poena koje nosi nešto malo više od polovine ukupno mogućih ukazuje na potrebu unaprijeđenja sadržaja u dijelu dostupnosti dokumenata/informacija koje mogu doprinijeti procjeni javnih politika koje sprovodi lokalna samouprava.

• SKUPŠTINA OPŠTINE

U dijelu traženih informacija/dokumenata koji se odnose na rad Skupštine opštine, na sajtu su dostupne odluke koje je usvajala Skupština opštine tokom 2019. godine (2 poena), rezultati glasanja sa sjednica (1 poen), dnevni red sljedeće sjednice (2 poena), spisak odbornika (2 poena), zapisnici sa sjednica (1 poen), kao i informacije o direktnim prenosima sjednica Skupštine opštine (1 poen). 9 5 9 14 9 8 Nikšić Skupština opštine Budžet Borba protiv korupcije Dostupnost informacija Javne nabavke Javne rasprave i javni konkursi 57 Nisu objavljeni rezultati poimeničnog glasanja odbornika, amandmani na podnijete prijedloge akata koji su razmatrani na sjednicama niti obrazloženja tih amandmana, kao ni kontakti odbornika.

• BUDŽET

Od ukupno traženih 10 informacija/dokumenata koje se odnose na budžetsko upravljanje, dostupne su četiri – Budžet za 2019. godinu (2 poena), obrazloženje Budžeta za 2019. godinu (1 poen), izvještaj o izvršenju budžeta (2 poena) i Budžet za 2020. godinu (1 poen). Na drugoj strani, nisu dostupni Budžet u mašinski čitljivom formatu, Vodič za građane i građanke kroz Budžet, Javni poziv za javnu raspravu o Budžetu za 2019. godinu, informacija da li je održana ta javna rasprava, izvještaj sa javne raspravi, kao ni Završni račun Budžeta za 2019. godinu.

• BORBA PROTIV KORUPCIJE

Na sajtu opštine Nikšić su dostupni Etički kodeks za zapošljene (2 poena), Plan integriteta (2 poena), Lokalni antikorupcijski plan (2 poena), informacije o platama funkcionera (1 poen), a predsjednik opštine je predao izvještaj o imovini za 2019. godinu koji je dostupan na sajtu Agencije za sprječavanje korupcije (2 poen). Na sajtu ne postoje podaci o mehanizmima za prijavu korupcije, nema opcije da građani i građanke prijave nepravilnost ili kršenje zakona, a posljedično ni mogućnosti za anonimnu prijavu. Takođe, nema izvještaja ili informacije o broju podnijetih i procesuiranih prijava za 2019. godinu, Izvještaja o sprovođenju Plana integriteta i Lokalnog antikorupcijskog plana, informacija o platama funkcionera i službenika, kao ni kontakta osobe koja je imenovana za postupanje po prijavama zviždača.

• DOSTUPNOST INFORMACIJA

Među opštim informacijama, na sajtu opštine Nikšić su dostupne liste opštinskih inspekcija uz kontakte službe za inspekcijske poslove (2 poena), kontakt predsjednika opštine (2 poena), Strateški plan razvoja opštine (2 poena), Godišnji plan rada (1 poen), podaci o broju zapošljenih u opštini (1 poen), Vodič za pristup informacijama (2 poena), pregled odobrenih infromacija shodno Zakonu o slobodnom pristupu informacijama (2 poena) i kontakt osobe za rješavanje po zahtjevima za slobodan pristup informacijama (2 poena). No, nisu dostupni podaci o radnom vremenu opštine niti je definisan termin za prijem građana i građanki kod predsjednika opštine, nema informacija o postupanju po žalbama, predstavkama i prigovorima, kao ni Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta u opštini, Izvještaja o radu opštine za 2019. godinu i podataka o zapošljenim u javnim ustanovama i preduzećima.

• JAVNE NABAVKE

Na sajtu opštine Nikšić postoji odjeljak za javne nabavke (1 poen) i objavljeni podaci o konkursu za javne nabavke (2 poena), uz podatke o sprovedenim javnim nabavkama (2 poena) i izabranom ponuđaču (2 poena), kao i Plan javnih nabavki za 2019. godinu (2 poena). Na sajtu nije učinjen dostupnim Izvještaj o sprovođenju Plan javnih nabavki za 2019. godinu.

• JAVNE RASPRAVE I JAVNI KONKURSI

Na sajtu opštine Nikšić su objavljeni podaci o sprovedenim javnim raspravama koje ne uključuju one za Budžet 2019. godine (2 poena), izvještaji o tim javnim raspravama (2 poena), a koji sadrže informaciju o razlozima za prihvatanje ili odbijanje prijedloga (2 poena). Takođe, objavljeni su konkurs i rezultati konkursa za dodjelu sredstava organizacijama civilnog društva (1+1 poen). Nema dostupnih podaka o ulaganjima u medije. Ukupna ocjena Opštine Nikšić 54 poena.

Ovaj izvještaj je nastao kao dio projekta Smjestimo korupciju u muzej, koji realizuje Centar za građansko obrazovanje (CGO) u partnerstvu sa nevladinim organizacijama CeMI iz Podgorice, Bonum iz Pljevalja, UL-Info iz Ulcinja i Za Druga iz Petrovca, u saradnji sa Ministarstvom javne uprave i Agencijom za sprječavanje korupcije (ASK), a uz finansijsku podršku Delegacije EU u Crnoj Gori i kofinansiranje Ministarstva javne uprave.