Mladi Nikšića

Zvanični registi za oboljele od leukemije i hematoloških malignih bolesti ne postoje u Crnoj Gori, tako da se precizno ne može govoriti o broju oboljelih na godišnjem nivou, prenosi Pobjeda.

Ipak, raspoloživi podaci govore da je učestalost novooboljelih u porastu. Prema riječima načelnice Centra za hematologiju Kliničkog centra Anke Popović, ona se u posljednjih pet godina kretala oko dva na 100.000 stanovnika.

Tako je u tom periodu godišnje od akutnih leukemija obolijevalo je od 10 do 15 osoba, od hronične limfatičke od 20 do 25, a od hronične mijeloidne leukemije od šest do osam.

Popović za Pobjedu objašnjava da leukemije nijesu „rak krvi“, već koštane srži, koja predstavlja „fabriku“ u kojoj se stvaraju krvne ćelije, odnosno leukociti, eritrociti i trombociti – krvne pločice.

“Leukemija potiče od grčke riječi i bukvalnom smislu znači bijela krv. U narodu, nerijetko čujete „krv mu se pretvorila u vodu“, a to je u suštini posljedica bujanja bijelih krvnih zrnaca-leukocita, uz potiskivanje crvene krvne loze i njenih ćelija eritrocita, koji sadrže hemoglobin i daju crvenu boju krvi”, pojašnjava ona.

Uzrok bolesti, od koje, kako ističe naša sagovornica, češće obolijevaju muškarci u većini slučajeva ostaje nepoznat.

“Potrebno je više udaraca da dođe do preobražaja zdrave ćelije koštane srži u malignu, od koje potom kreće cijela bolest. Simptomi leukemije zavise od vrste o kojoj je riječ. Kod akutnih, gdje se maligne ćelije zaustavljaju rano u svom razvoju, umnožavajući se i potiskujući normalnu koštanu srž, bolest obično počinje naglo simptomima sličnim gripu, infekcijama uz povišenu tjelesnu temperaturu, malaksalošću, pojačanim znojenjem, bolovima u kostima, gubitkom tjelesne težine. Prisutni su i znaci anemije kao što je bljedilo kože, zamor, osjećaj nedostatka vazduha, lupanja srca, pospanost”, navodi Popović.

Zbog potiskivanja trombocitne loze, dodaje, mogu se javiti i krvarenja po koži i sluznicama, iz desni, nosa, kao i prisustvo krvi u stolici i mokraći. Kada je u pitanju hronična leukemija, prema riječima sagovornice, bolest može godinama biti prisutna u organizmu, bez simptoma, a da se dijagnoza postavi sasvim slučajno, nakon rutinskih laboratorijskih analiza, kada se uoči abnormalnost u krvnoj slici.

“Usljed moguće infiltracije leukemijskim ćelijama drugih tkiva i organa, može doći do hipertrofije desni, uvećanja limfnih žlijezda, slezine i jetre, infiltracije centralnog nervnog sistema i testisa”, kazala je Popović, dodajući da neke urođene hromozomske abnormalnosti, kao što je Daunov sindrom, u velikoj mjeri povećavaju rizik obolijevanja od leukemije.

Osim urođenih i stečenih izmjena u našem genomu brojni drugi spoljašnji faktori mogu uticati pacijentu za transplantaciji najviše se upućuju na VMA.

Popović ističe da se u Centru za hematologiju KCCG na čijem je čelu sprovode svi vidovi najsavremenijeg liječenja osim transplantacija matičnih ćelija hematopoeze.

“Kada za to postoje indikacije i preduslovi, naši pacijenti se, uz ostalu potrebnu terapiju, tretiraju monoklonskim antitijelima i inhibitorima tirozin kinase. Kod pacijenata kod kojih prethodna obrada pokaže da su kandidati za neku od postojećih vidova transplantacije upućuju se na liječenje van Crne Gore”, kazala je ona, naglasivši da se pacijenati najviše upućuju u Kliniku za hematologiju VMA, gdje se sprovode svi vidovi transplantacije matičnih ćelija.

KCCG ima blisku saradnju i sa Klinikom za hematologiju KC Srbije i drugim centrima u Hrvatskoj, Acibademu, Flenzburgu i Rimu.

Sagovornica Pobjede ističe i da se u slučajevima kada je neophodna dopunska sofisticirana obrada uzoraka krvi materijal ili pacijenti šalju u druge hematološke centre koji posjeduju mogućnost obrade metodom protočne citometrije, imunohistohemijske analize koštane srži uz korišćenje panela imunoloških markera specifičnih za pojedine ćelijske linije. ti na pojavu ovog oboljenja.Tu spada i prolongirani stres, koji dovodi do sloma našeg imunološkog sistema koji pod kontrolom drži brojne funkcije u našem organizmu.

Govoreći o mogućem izlječenju sagovornica naglašava da terapijski pristup zavisi od tipa leukemije, životne dobi pacijenta, pridruženih bolesti – komorbiditeta, zatim stepenu progresije bolesti, kao i opštem stanju pacijenta i drugim brojnim faktorima.

Akutna limfoblastna leukemija, prema riječima Popović, kod djece je najčešći malignitet, ali se savremenim terapijskim pristupima omogućav izlječenje kod prosječno 80 odsto mališana.

Kada su u pitanju odrasli, leukemije su na petom mjestu među ostalim malignitetima, a učestalost raste kako odmiču godine života.

“Do ere primjene hemioterapije u liječenju akutnih mijeloidnih leukemija, prosječno preživljavanje iznosilo je oko 2,5 mjeseca. Sada 60 do 80 odsto bolesnika koji primaju predviđene protokole ulaze u remisiju, bez znakova prisustva bolesti. Kod grupe sa povoljnim rizikom ukupno preživljavanje poslije pet godina je oko 55 odsto, a kod onih sa visokim rizikom, nakon sprovedene alogene transplantacije matičnih ćelija hematopoeze 44 procenata, naspram 15 odsto u grupi koja nje bila podvrgnuta transplantaciji”, istakla je Popović, naglasivši da su tok i prognoza kod hroničnih leukemija mnogo bolji, pogotovu nakon pronalaska i uvođenja novih terapijskih modaliteta koji ukjučuju primjenu monoklonskih antitijela koji ciljano pogađaju maligne ćelije.

Revoluciju u liječenju hronične mijeloidne leukemije označio je pronalazak inhibitora tirozin kinase, tako da se sada govori o eri prije i poslije uvođenja ovih ljekova.

Z.G.