Hrana u Crnoj Gori koja se proizvodi u našoj zemlji tako i ona koja se uvozi je bezbjedna, poručio je u intervjuu za Pobjedu direktor Uprave za inspekcijske poslove Božidar Vuksanović.

On je naglasio da se inspektori svakodnevno bore i sa sivom ekonomijom, a da im je prioritetan zadatak nadzor u segmentima gdje je rad „na crno“ posebno izražen, kako u dijelu neformalnog zapošljavanja, tako i rada „na crno“ formalno zaposlenih, kao što su neplaćeni rad, isplate zarada i uplate doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, prekovremeni rad, noćni i rad u dane državnih i vjerskih praznika.

Koliko je bilo inspekcijskih kontrola tokom sezone i kakav je rezultat u odnosu na lani?

Značaj uloge Uprave za inspekcijske poslove prepoznali su građani i turisti, a u prilog tome govori i podatak da je u toku jednog dana u ljetnjoj turističkoj sezoni bilo i do 200 prijava našem call centru. Od 1. maja do 1. septembra 100inspektora, iz različitih inspekcija, obavili su 18.314 pregleda, u primorskim opštinama- Ulcinj, Bar, Budva, Kotor, Tivat i Herceg Novi i planinskim turističkim centrima Kolašin i Žabljak. Pronašli su 9.962 nepravilnosti, izrekli 3.761 mjeru ukazivanja i izdali 7.476 prekršajnih naloga sa novčanim kaznama u ukupnom iznosu od 2.528.234 eura. Inspektori su podnijeli 98 zahtjeva za pokretanje prekršajnog postupka i tri krivične prijave. Donešeno je i 71 rješenje o pečaćenju objekata, a uklonjeno ih je 52. Od 1. januara do 1. septembra inspekcija je imala 43.604 pregleda, pri čemu je pronašla 18.839 nepravilnosti, izrekla 6.999 mjera ukazivanja i izdala 10.874 prekršajna naloga sa novčanim kaznama od 3.587.384 eura. Podnijeli su 350 zahtjeva za pokretanje prekršajnog postupka i 58 krivičnih prijava

Koji su benefiti od povećane kontrole?

Pojačanim nadzorom u turističkoj sezoni uticalo se na povećanje broja zakonito zaposlenih lica, naplate budžetskih i lokalnih prihoda i broja registrovanih privrednih subjekata. Ostvaren je i napredak kod evidencije robe i usluga u prometu, izdavanja računa, uplate dnevnih pazara. Sve to je uticalo na kvalitet cjelokupne turističke ponude naše zemlje. Pomaka je bilo i u praćanju rafting usluga, jer prošle godinena Šćepan Polju nijedan rafter nije posjedovao odobrenje za rad, dok su ove godine svi rafteri pribavili dokumentaciju neophodnu za obavljanje ove djelatnosti.

Na kom je nivou bezbjednost hrane na našem tržištu i u kojoj mjeri su rigorozne kontrole prilikom uvoza, ali i domaćih proizvoda?

Hrana u Crnoj Gori je bezbjedna, kako ona koja se proizvodi u našoj zemlji tako i ona koja se uvozi. Uzorkovana je za potrebe sprovođenja monitoringa, prisustva rezidua pesticida, nitrata, teških metala i nijesu utvrđene nepravilnosti. Sva hrana koja se uvozi podliježe rigoroznim inspekcijskim kontrolama pri uvozu, a tu se misli na vizuelni pregled, pregled dostavljene dokumentacije i uzimanje uzoraka za laboratorijska ispitivanja. U toku ljetnje sezone epidemiološka situacija bila je zadovoljavajuća, a inspektori su uzimali uzorke gotovih proizvoda i hrane iz objekata u kojima se priprema i uslužuje visoko rizična hrana – sladoledi, kolači, salate, brza hrana, kao i iz privremenih objekata. Analize su pokazivale mali broj povećanja enterobakterija, koje ukazuju na lošu higijenu, ali u ispitivanim uzorcima nijesu izolovane patogene bakterije. U toku pojačanog nadzora nijesu zabilježene epidemije trovanja hranom, a sanitarno – higijenski uslovi su u objektima koji su pod nadzorom mnogo bolji u odnosu na ranije.

Koliko je, prema vašem mišljenju, „siva ekonomija“ i dalje zastupljena uCrnoj Gori i u kojim je oblastima najviše ima?

Prioritetan i stalan zadatak Inspekcije rada je nadzor u segmentima gdje je rad „na crno“ posebno izražen, kako u dijelu neformalnog zapošljavanja, tako i rada „na crno“ formalno zaposlenih, kao što su neplaćeni rad u dijelu prava iz rada i po osnovu rada – isplate zarada i uplate doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, prekovremeni rad, noćni i rad u dane državnih i vjerskih praznika. Kako bi se suzbila ovakva vrsta rada, pomogli su i građani, sindikati, nevladin sektor i zaposleni čijih je inicijativa prošle godine bilo 1.758. Ove godine podnijete su 1.104 inicijative iz oblasti radnih odnosa i zapošljavanja i sve su se odnosile na rad „na crno“. Najčešće nepravilnosti utvrđene u oblasti radnih odnosa i zapošljavanja su angažovanje lica za obavljanje određenih poslova kod poslodavca bez prethodno zaključenog ugovora o radu i neprijavljivanje na obavezno socijalno osiguranje, a tu mislim i na crnogorske građane i na strance. U nepravilnosti se ubrajaju i radno angažovanje stranaca bez prethodno pribavljene dozvole za privremeni boravak i rad, ili prijave rada, kašnjenje u isplati zarada i uplati doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, neuručivanje obračuna zarada zaposlenima koje je poslodavac dužan uručiti odmah po dospjeću isplate zarade, bez obzira da li je zarada isplaćena. Bilo je slučajeva nedonošenja pisane odluke o rasporedu radnog vremena zaposlenih, o rasporedu zaposlenih po smjenama, kao i neutvrđivanje rasporeda sedmičnog odmora. Tokom sezone donijeli 137 rješenja o uklanjanju privremenih objekata

Kakvi su rezultati kontrole u oblasti zaštite prostora i gradnje objekata?

U odnosu na prošlu godinu donijeli smo više rješenja o rušenju, uklanjanju i pečaćenju objekata, čija je izgradnja bila bez odborenja nadležnog organa. U toku ljetnje turističke sezone Inspekcija za zaštitu prostora je u primorskim opštinama kontrolisala gradnju objekata i postavljanje privremenih objekata u zonama morskog dobra. Na osnovu utvrđenih nepravilnosti inspektori su donijeli 137 rješenja o uklanjanju privremenih objekata, 34 rješenja o rušenju, 73 rješenja o pečaćenju, a podnešene su i tri krivične prijave. Intenzivan inspekcijski nadzor u ovoj oblasti doprinio je da subjekti nadzora u 86 slučajeva dostave potrebnu dozvolu, kao i 811 odobrenja o postavljanju privremenih objekata u zonama morskog dobra.

U kojim je još segmentima prisutna siva ekonomija?

Siva ekonomija je zastupljena i u turizmu i ugostiteljstvu, trgovini, građevinarstvu i proizvodnji i zanatstvu. Inspekcija rada, prije svega, izriče mjere ukazivanja i donosi rješenja sa ostavljenim rokom za postupanje i dobrovoljno otklanjanje nepravilnosti. Inspektori novčano kažnjavaju prekršajnim nalogom na licu mjesta i podnose zahtjeve za pokretanje prekršajnog postupka. Što se tiče redovnosti isplate zarada, preduzimaju se sve propisane mjere, kako bi se ažuriralo kašnjenje u isplati zarada i naknada zarada. Ono što je novitet u odnosu na prethodne godine jeste da je bila dogovorena saradnja sa Poreskom upravom i Ministarstvom unutrašnjih poslova u pogledu kontrole zapošljavanja stranaca. Dogovoreno je da Poreska uprava, nakon ukrštanja podataka sa MUP-om i podacima iz svoje informatičke baze, dostavlja Upravi za inspekcijske poslove (Inspekciji rada), samo spiskove poslodavaca sa izdatim dozvolama za privremeni boravak i rad stranaca koji nijesu prijavljeni na obavezno socijalno osiguranje i to najmanje jednom mjesečno. U ovoj godini urađeno je 209 zajedničkih kontrola.

Jedan od oblika „sive ekonomije“ je i nelegalno rentiranje stanova. Bave li se inspektori na terenu tom pojavom?

Kada je u pitanju turističko – ugostiteljska djelatnost, siva ekonomija je najzastupljenija u oblasti privatnog smještaja, odnosno izdavanja stanova i u oblasti nautičkog turizma – u dijelu rentiranja plovnih objekata. Turistički inspektori su u toku ljetnje turističke sezone imali 352 inspekcijska pregleda u oblasti privatnog smještaja i utvrdili 127 nepravilnosti, na osnovu kojih su zabranili obavljanje djelatnosti u 35 slučajeva i izdali 86 prekršajnih naloga sa novčanim kaznama u ukupnom iznosu od 11.000 eura.

U kojoj mjeri ste zadovoljni suzbijanjem nelegalne trgovine na javnim površinama i preko interneta, nelegalnim pružanjem zanatskih usluga?

Sa trgovinom putem interneta nemoguće je izaći na kraj dok se ne izmijene zakonski propisi u toj oblasti. Suočeni smo sa problemom pružanja zanatskih usluga u privatnim kućama i garažama. Oni se često oglašavaju preko štampanih i drugih medija. Ovo se uglavnom odnosi na frizere, obućare, automehaničare, krojače, perače prevoznih sredstava i vulkanizere. Još jedan problem sa kojim se Turistička inspekcija sve češće susrijeće posljednjih godina jeste prodaja turističkih usluga putem interneta. Inspektori ulažu velike napore da spriječe tu pojavu, ali nailaze na velike poteškoće, veliki problem je pronaći ih i identifikovati. Prema procjeni rizika, urađenoj na osnovu rezultata dosadašnjih inspekcijskih nadzora, prisustvo sive ekonomije najrasprostranjenije je na području graničnih opština – Bar, Berane, Rožaje, Pljevlja, kao i opština centralnog i južnog regiona – Podgorica, Nikšić i Budva.

Z.G.